6 Şubat depremlerinin ardından Malatya’da TOKİ ve Emlak Konut eliyle büyük bir dönüşüm yaşanıyor. Devlet, depremde evsiz kalan vatandaşların barınma ihtiyacını karşılamak için on binlerce konut inşa ediyor. Milyarlarca lira harcanıyor, büyük inşaat firmaları ihaleler alıyor, dev projeler hızla yükseliyor. Ama bu süreçte gözden kaçan çok önemli bir gerçek var: Bu devasa yatırım Malatya’ya yapılıyor ama Malatya kazanmıyor.
Binalar yükseliyor, inşaat alanları genişliyor ama bu projelerin ekonomik getirisi Malatya esnafına uğramadan başka şehirlerin kasalarına giriyor. TOKİ ve Emlak Konut’un yönettiği bu projelerde yerel esnafın neredeyse hiçbir şekilde devreye girememesi, şehrin ekonomik olarak ayağa kalkmasını zorlaştırıyor. İnşaat firmaları malzemelerini, demirinden çimentosuna, kapısından mutfak dolabına kadar her şeyi başka şehirlerden temin ediyor. Malatya’daki mobilyacılar, marangozlar, tesisatçılar, demirciler, boya ve inşaat malzemesi satan esnaflar, bu büyük yatırım sürecinde tamamen dışlanmış durumda.
MALATYA’NIN EKONOMİK TOPARLANMASI İÇİN YEREL ESNAF DESTEKLENMELİ
Oysa Malatya esnafının kazanması, Malatya’nın kazanmasıdır. Deprem sadece binaları değil, bu şehirde yaşayan insanların hayatlarını da altüst etti. Yüzlerce işletme ya yıkıldı ya da büyük maddi kayıplar yaşadı. Esnaf, işleri toparlamaya çalışırken bir de bu büyük projelerden pay alamadığı için daha da zor durumda kalıyor.
Devlet, TOKİ ve Emlak Konut aracılığıyla bu kadar büyük bir yatırım yaparken, bu yatırımların bir kısmının yerel ekonomiye kazandırılması gerekir. Büyük inşaat firmalarının maliyetleri düşürmek için malzemelerini başka şehirlerden hatta yurtdışından getirmesi, kısa vadede onlar için avantaj sağlasa da uzun vadede Malatya’nın toparlanmasını geciktiriyor. Oysa bu projelerde yerel işletmelerden alım yapılsa, şehrin çarkları dönmeye başlayacak, ticaret canlanacak, istihdam artacak ve Malatyalılar kendi ayakları üzerinde durabilecekti.
TOKİ VE EMLAK KONUT’UN SORUMLULUĞU SADECE BİNA YAPMAK DEĞİL
TOKİ ve Emlak Konut’un amacı sadece betonarme binalar dikmek olmamalı. Gerçek kalkınma, sadece yeni binalar yapmak değil, o binaların içinde yaşayacak insanların ekonomik gücünü artırmakla olur. Yerel ekonomiyi göz ardı eden bir yeniden inşa süreci, Malatya’nın sadece fiziksel olarak toparlanmasını sağlarken, ekonomik anlamda çok daha büyük sıkıntılar yaratabilir.
PEKİ NE YAPILABİLİR?
TOKİ ve Emlak Konut’un projelerinde, yerel firmalarla çalışma zorunluluğu getirilmeli. En azından malzeme tedarikinde belli bir oranda yerel alım yapılması teşvik edilmeli. Malatya’da faaliyet gösteren inşaat, mobilya, kapı-pencere, tesisat ve diğer ilgili sektörlerdeki firmalar bu projelerde aktif olarak rol almalı. Bu, sadece Malatya esnafını desteklemekle kalmaz, aynı zamanda devletin harcadığı paranın yine bu şehirde dolaşmasını sağlar.
EĞER MALATYALI KAZANMAZSA, MALATYA KAYBEDER
Eğer bu dev projeler sadece birkaç büyük firmaya kazandırırsa, Malatya uzun vadede kaybeden taraf olacak. Bu projelerden kazanç sağlayan firmalar, işleri bitirip gidecek, ama Malatya halkı ekonomik sıkıntılar içinde yaşamaya devam edecek. Oysa biz yaşayan, üreten ve kendi ekonomisini güçlendiren bir Malatya istiyoruz.
TOKİ ve Emlak Konut yetkilileri bu sorumluluğu görmeli ve yatırımların sadece binalar için değil, Malatya’nın ekonomik geleceği için de yapıldığını kabul etmelidir. Malatya’nın kalkınması, Malatyalının kazanmasıyla mümkündür. İnşaatlar yükselirken, bu şehirde yaşayan insanların da ekonomik olarak ayağa kalkması gerekiyor. Ancak o zaman gerçek anlamda bir yeniden inşa sürecinden bahsedebiliriz.