Şu sıralar dikkatimi çeken bir durum var. Özellikle çevre illerde Malatya kayısısına rakip olunduğuna dair haberler veriliyor.
Bu durum akıl işi değil!
Malatya, dünya kayısı üretiminin yüzde 70’inden fazlasını karşılıyor.
Ülke ihtiyacının da yüzde 90’ını karşılıyor. Haberlerde ifade edilene göre, Malatya kurutmalık kayısıda iyiymiş ama diğer iller de sofralık kayısıda iyiymiş.
Affedersiniz de siz Malatya kayısısının tadına bakıyor musunuz hiç?
Benim Malatya’dan İstanbul, Ankara gibi yerlere gönderdiğim kayısıları tadan herkes, “Biz şimdiye kadar kayısı diye ne yemişiz yav!” şeklinde oluyor.
Yani Malatya’da yapılan üretim, yüzde yüz doğal olarak gerçekleştiriliyor.
Diğer üretimler ise, çoğunlukla kapitalizmin ihtiyacı doğrultusunda piyasaya sunulan ürünler olarak nitelendiriliyor.
Bu arada Malatya’da tek tip kayısı da bulunmuyor. Bu çok önemli bir nokta.
Şöyle ki; Malatya’da üretilen kayısı çeşitlerinin başında Hacıhaliloğlu çeşidi gelir. Malatya’da üretilen kayısının yüzde 90’ına yakını bu çeşitten yapılmaktadır. Son yıllarda Kabaaşı, Soğancı çeşitlerinin de yaygınlaştığı görülmektedir.
Ayrıca Hasanbey, Çöloğlu, Çataloğlu, Şekerpare, Yeğen, Hacıkız, Paşamişmişi ve Turfanda diğer önemli Malatya kayısılarındandır. Bu çeşitlerden Hacıhaliloğlu, Kabaaşı, Soğancı ve Çataloğlu kurutmalığa elverişli, diğerleri ise sofralık çeşitlerdir. Kurutmalık çeşitleri diğerlerinden ayıran en önemli özellik, kuru madde oranlarının yüksek oluşudur. Bu çeşitlerde kurumadde oranı yüzde 24-30 arasında değişmektedir. Diğerlerinde bu oran genellikle yüzde 18-20’ye çıkmaktadır.
Kurutmalık çeşitlerden Hacıhaliloğlu, Soğancı, Çataloğlu ve Kabaaşı orta irilikte meyve oluşturmaktadır. Kayısı çekirdeği kabuk ve içten meydana gelmiştir. Meyve ağırlığının yüzde 12’sini oluşturur. Çekirdek içi bileşim olarak Glikozit, Amigdalin, Nişasta, Yağ ve benzeri maddelerden meydana gelmiştir. Acı çekirdek ilaç ve kozmetik sanayiinde; tatlı çekirdek ise gıda sanayiinde kullanılmaktadır. Çekirdek içi (tohum) alındıktan sonra, geriye kalan kabuk yakacak olarak kullanılmaktadır.
Malatya’nın kayısıda rakibi kesinlikle yoktur. Ayrıca çoğu ilde “Malatya kayısısı” diye satılan ürünler varmış.
Bunları da şiddetle kınıyorum.