“E-DEVLET ÜZERİNDEN DEPREMZEDE KAYDI OLUŞTURMALARI GEREKİYOR”
MEHMET TEVFİK CİBİCELİ
Kahramanmaraş merkezli depremin ardından birçok kişi hukuk mücadelesi vermeye hazırlanıyor. Bu süreçte özellikle yakınlarını ve evlerini kaybeden vatandaşlar ne yapmalı, binaları yapan müteahhitler herhangi bir usulsüzlükleri var mı bu sorular ve vatandaşın merak ettiği birçok konuya açıklık getiren Avukat Yunus Emre Çelik, BUSABAH gazetesine konuşarak önemli açıklamalar ve değerlendirmelerde bulundu.
Avukat Yunus Emre Çelik, deprem sonrası hukuki sürecin aksamaması için birkaç avukat ile bir araya gelerek Malatya Deprem Hak İnsiyatif Grubu kurduklarını belirterek bir kısım avukatın İstanbul’da bir kısmının da Malatya’da deprem sonrası sürecin hukuka uygun bir şekilde yürütülmesi için görev yaptıklarını ifade ettİ.
“ZARARLARIN TAZMİN EDİLMESİ ZORLAŞIR”
Deprem sonrası süreçte yapılması gereken ilk şeylerden birisinin mevzuata uygun olarak yapılmamış ve yıkılmış binaların müteahhitleri hakkında suç duyurusunda bulunmak gerektiğini ifade eden Avukat Yunus Emre Çelik, “Deprem sonrası süreçte cezai boyutlar, kovuşturmalar ve depremden zarara gören mağdur insanların açacağı hukuki ve idari davalar var. Bu davaların hem sigorta yönü hem de müteahhitlik yönü var. Şu an için önemli olabilecek birkaç hususu söylemek gerekirse en başta yapılması gereken şey söz konusu henüz yeni yapılmış ya da mevzuata uygun yapılmamış, bir takım usulsüzlükler yapılarak inşa edildiğinden dolayı yıkılan binaların müteahhitleri hakkında suç duyurusunda bulunmak. Zaten biz arkadaşlarımızla ilk olarak bunu yaptık. Bu müteahhitler hakkında suç duyurusunda bulunduk. Bunlar hakkında adli kontrol kararları verilsin. Yurt dışına çıkmaları, kaçmaları engellesin diye ancak bunların tamamına yetişmemiz ya da bilmemiz mümkün değil. Bunun için bir takım yerlere ulaşmaya çalıştık bize bir takım bilgiler geldi ama daha fazla olduğunu düşünüyoruz. İnsanların en başta bu konuda bilinçli olması gerektiğini belirtmek isterim. Söz konusu birçok binanın yıkılmasının müteahhitlerin kanuni usulsüzlüklerinden doğduğunu düşünüyorum. Vatandaşlar müteahhitler hakkında suç duyurusunda bulunsunlar, savcılıktan adli kontrol kararı talep etsinler ve yurt dışına çıkmama kararı çıkarsınlar eğer yurt dışına çıkarlarsa bunların hem ceza almaları zorlaşır hem de bunlardan zararların tazmin edilmesi zorlaşır” şeklinde konuştu.
“DERHAL ENKAZIN KALDIRILMASINI ENGELLEMELİDİRLER”
Deprem sonrası süreçte savcılık tarafından da yapılması gereken bir takım işlemler olduğunu dile getiren Avukat Çelik, “Bu işlemlere göre söz konusu binalardaki kusur oranları tespit edilecek. Bir takım bilirkişiler genelde bunlar inşaat mühendisleri olur. Binalarda kontroller ve incelemeler yapıyorlar. Örnekler alıyorlar, bunlarında usulüne uygun bir şekilde yapılması lazım. En başında bunların yapılması gerekiyor. Bazıları delil karartmak maksadı ile enkazları ortadan kaldırmak isteyebilir. Bunun için eğer vatandaşlarımız böyle bir şey ile karşılaşırlarsa derhal ama derhal enkazın kaldırılmasını engellemelidirler. Eğer bir şey yapamıyorlarsa enkazın kimler tarafından kaldırıldığının video kaydını almalıdır. Çünkü onlarında orada yaptığı suç teşkil eder, delil karartma söz konusu olur. Bundan dolayı bunun da engellenmesi ve bunu yapanlarında cezalandırılması gerekir. Ardından enkaz için bir takım bilirkişiler geldi. Bunlar savcılık tarafından görevlendirilen bilirkişilerdir. Bunlar enkaz üzerinde inceleme yapacaklar, beton numune alacaklar ancak deprem bölgelerinde bu işleri yapacak insanlar şehir dışına çıkmışlar. Bundan dolayı da süreç biraz uzayabilir. Yani oraya bir bilirkişinin gelmesi uzayabilir. Bu durumda bir kanıt ya da bir beton örneği alabiliyorlarsa bunları almaları iyi olur hatta bunlar için kendileri imkanı bulabilirlerse uzmanlara iletebilirlerse uzman raporu dahi istete bilirler” ifadelerine yer verdi.
“DEPREMZEDE KAYDI OLUŞTURMALARI GEREKİYOR”
Depremin ardından Çevre ve Şehircilik Bakanlığının bina hasar dereceleri için teftiş yaptığını belirten Avukat Yunus Emre Çelik, “Şu an benim de yakınlarımdan duyduğum kadarıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığından teftişe geliyorlar. Bir takım binalar zaten e-Devlet üzerinden görülebiliyor, vatandaşlar e-Devlet üzerinden kendi binalarının hangi hasar derecesinde görebiliyorlar. Eğer kendi binalarında hasar derecesinin doğru olmadıklarını da düşünüyorlarsa bunun için 30 gün içerisinde itiraz etme hakları bulunuyor. Burada Çevre ve Şehircilik Bakanlığına verilecek bir dilekçe yeterli olabilir. Eğer kendi evinin ağır hasarlı olduğunu düşünüyor ancak ekipler tarafından orta ya da hafif hasarlı tespiti yapılmışsa vatandaşlar ona itiraz edebilirler. Onun dışında en önemli hususlardan birisi vatandaşlarımızın e-Devlet üzerinden depremzede kaydı oluşturmaları gerekiyor. Vatandaşlar e-Devlet üzerinden afetzede hak sahibi başvurusu sorgulama üzerinden bunu da yapabilirler” diye konuştu.
Son olarak vatandaşlardan adaletin sekteye uğramaması ve suçluların cezalandırılması için destek beklediklerini ifade eden Avukat Çelik, “Vatandaşlarımız eğer bir müteaahhit hakkında bilgi sahibi iseler, nerede bulunduğunu biliyorlarsa bunu bize bildirsinler ya da bir yerde bir usulsüzlük varsa bunu bize bildirirlerse bizim sahada bulunan arkadaşlarımızı yönlendirmemiz daha kolay olacaktır” açıklamasında bulundu.