Diyabet; pankreastan yeterince insülin üretilememesi veya üretilen insülinin vücutta kullanılamamasına bağlı olarak gelişen metabolik bir hastalıktır. Doğuşsal olabileceği gibi sonradan da ortaya çıkabilmektedir.
Yaşam boyu süren bu hastalığın en önemli iki sebebi genetik yatkınlık ve tabi ki obezitedir. Günümüzde obezitenin artmasına bağlı olarak pre-diyabet ve diyabet bulguları çokça görülmeye başlamıştır. Bizim için önemli olan (eğer diyabet doğuşsal değil ise) kilo kontrolü sağlamak, sağlıklı beslenmeyi bir hayat tarzı haline getirmek; yani böyle hastalıklara yakalanmadan önlem alabilmek olmalıdır.
Diyabet hastaları için yüksek şeker (hiperglisemi) sorun teşkil ettiği gibi düşük şeker de (hipoglisemi) istenmeyen bir durumdur. İşte sizlere bütün bu iniş çıkışları önlemek için birkaç öneri:
· DİYABET TEDAVİSİ; sağlıklı beslenme, egzersiz ve ilaç (hap veya insülin iğnesi) kombinasyonundan oluşur. Doktor, diyetisyen ve diyabet hemşiresi işbirliği bu noktada oldukça önemlidir.
· DİYABET EĞİTİMİ; bu hastalığın en önemli adımıdır. Doktorunuzun önerdiği ilaç, dozu ve kullanma saatleri hakkında bilgi almalı; diyetisyeninizden besin değişimleri ve hangi besinin ne kadar karbonhidrat içerdiğini öğrenmeli; diyabet hemşirenizden (eğer kullanıyorsanız) iğnelerin uygulama metotları hakkında bilgi edinmelisiniz.
· KARBONHİDRAT SEÇİMİ ve miktarı şekeri regüle etmek açısından önemlidir. Besinlerin karbonhidrat içerikleri, GLİSEMİK İNDEKS dediğimiz kan şekerini yükseltme miktarlarına göre sınıflandırılabilir. Glisemik indeksi yüksek besinler kan şekerinin hızlı yükselip birden düşmesine neden olurlar. Bu nedenle seçimleriniz glisemik indeksi düşük olan besinler olmalıdır. Örneğin; beyaz ekmek yerine daha lifli ekmekler (buğday, çavdar gibi), beyaz pirinç yerine kepekli pirinç veya bulgur (benim önerim) gibi ufak değişimler bile kan şekerini regüle etmeye büyük ölçüde yardımcı olacaktır.
· ÖĞÜN SAYISI; tedavi şeklinize, diyabet tipinize ve gün içerisindeki fiziksel aktivitenize göre değişmektedir. Bu konuda dikkat etmeniz gereken nokta gün içerisinde 3 ana öğün muhakkak tüketmektir. Ara öğünleriniz tedavi şeklinize göre uzmanlar tarafından belirlenecektir. DİKKAT! Bu konuda yapılan hatalardan biri sadece acıkınca ara öğün tüketme alışkanlığıdır. Bu yanlış yaklaşım, kan şekerinizin regüle edilmesini zorlaştıracak; hatta aldığınız insüline uygun olarak düzenlenen beslenme tedavinize uymadığınız için hipoglisemiler yaşamanıza neden olacaktır.
· EGZERSİZ YAPIYORSANIZ; yanınızda muhakkak kompleks karbonhidrat içeren bir besin almalısınız. Spor öncesi veya spor arası tüketeceğiniz bu öğün kan şekerinizin ani düşmesini engelleyecek; performansınızı arttıracaktır.
· NE YEMELİ? Öğünlerinizde kompleks karbonhidrat içeren besinler (buğday veya çavdar ekmeği, kepekli pirinç, bulgur, kepekli makarna, kabuklu meyveler, sebzeler gibi) mutlaka olmalıdır. Bu besinlerin yanında protein tüketerek öğününüzü güçlendirebilirsiniz. Et (kırmızı ve beyaz), süt, yumurta, yoğurt, kurubaklagiller (hem protein hem karbonhidrat kaynağı), balık gibi protein kaynaklarını mümkün olduğunca tercih etmeye çalışmalısınız.
· YAĞA DİKKAT! Diyabet hastalarının en önemli sorunlarından biri vücut yağ kütlesi artışıdır. Doğru yağ seçimleri bu noktada kurtarıcı olacaktır. Doymuş yağların tüketimini sınırlandırmalı; zeytinyağı gibi daha sağlıklı yağlara yönelmelisiniz. Aynı zamanda yağ ihtiyacınızı doymuş yağlar yerine zeytin, ceviz, fındık, badem, fıstık gibi faydalı yağ içeren besinlerle karşılayabilirsiniz.
Diyabetle baş etmenin en önemli adımı; onu bir hastalık olarak değil bir hayat tarzı olarak görmeniz olacaktır. Unutmayın bu hastalıkla yaşamayı başaran insanlar, şu sloganı hayatlarına uyarlayabilen insanlardır: “DİYABET SİZİ YÖNETMESİN; SİZ DİYABETİ YÖNETİN!”