Malatya’ya “caso per caso” tavsiyesi İstanbul Üniversitesinden uyarı: Malatya liyakate önem vermeli!

Malatya’da 6 Şubat depremlerinden dolayı hasar alan tarihi ve kültürel yapılar İstanbul Üniversitesi tarafından ele alındı. Şehir genelinde depremde hasar alan tüm yapıların listelendiği araştırmaya göre, yıkımlardan ders alınması en önemli konu. Özellikle Yeni Cami’nin restorasyon çalışması bittikten bir ay sonra tekrar yıkılması ise araştırmacıların odak noktası oldu.

Malatya’ya “caso per caso” tavsiyesi İstanbul Üniversitesinden uyarı: Malatya liyakate önem vermeli!
Malatya’ya “caso per caso” tavsiyesi İstanbul Üniversitesinden uyarı: Malatya liyakate önem vermeli!
+5
Haber albümü için resme tıklayın

“Kahramanmaraş Merkezli Depremlerin Tarihi ve Kültürel Miras Yapılarına Etkisi: Malatya Örneği” başlıklı, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Coğrafya Anabilim Dalı Doktora Öğrencisi İrfan Tapan’ın hazırladığı araştırma, Malatya’da depremden zarar gören tarihi yapıların durumunu gözler önüne serdi.

Çalışmada Malatya ilinin Yeşilyurt ve Battalgazi ilçelerinde bulunan ve depremden etkilenen miras yapılarının envanteri çıkarılarak çalışmaya dâhil edildi. Gerçekleştirilen saha çalışmaları sonucunda depremlerden olumsuz etkilenen tarihi ve kültürel yapıların depremlerden sonraki durumlarını gözler önüne seren fotoğraflar çekilerek çalışmaya eklendi.

İŞTE DEPREMİN ETKİLEDİĞİ KÜLTÜREL YAPILAR

Çalışmaya göre, Kahramanmaraş merkezli depremlerin Malatya ilinde hasar verdiği tarihi ve kültürel yapılar şöyle:
- Arslantepe Höyüğü Ören Yeri
- Malatya Arkeoloji Müzesi
- Silahtar Mustafa Paşa Kervansarayı
- Malatya Sütlü (Çermik) Cami
- Tarihi Hükümet Konağı
- Üç Horon (Taş Horon) Kilisesi
- Ören Cemevi
- Battalgazi Ulu Cami
- Hacı Yusuf Taş Cami (Yeni Cami)
- Malatya Şire Pazarı
- Malatya Bakırcılar Çarşısı
- Beşkonaklar Caddesi
- Geleneksel Yeşilyurt Evleri
- Gündüzbey Evleri

EN FAZLA HASAR GÖREN YAPI YENİ CAMİ

Çalışmada geçen ifadelere göre, tarihi ve kültürel miras özelliği taşıyan ve ildeki turizm sektörünün de gözde mekânları arasında yer alan bu yapılar genellikle Yeşilyurt ve Battalgazi ilçelerinin sınırları içerisinde yer alıyor. Depremde hasar gören kültürel değerler arasında UNESCO’nun da Dünya Miras Listesi’nde yer alan Arslantepe Höyüğü yer alıyor. Ancak en fazla hasar alan yapı Yeni Cami. Restorasyon çalışmaları yaklaşık 5 yıl önce tamamlanan bu tarihi cami yaşanılan depremde neredeyse tamamen yıkılmış durumda.

Malatya’ya “caso per caso” tavsiyesi İstanbul Üniversitesinden uyarı: Malatya liyakate önem vermeli!

SİLAHTAR MUSTAFA PAŞA KERVANSARAYI’NDA ÇATLAKLAR OLUŞTU

Depremin etkilediği önemli eserlerden bir tanesi Battalgazi ilçesinde bulunan tarihi Silahtar Mustafa Paşa Kervansarayı. Deprem esnasında bu kervansarayın dış revakları ile kışlık diye tarif edilen yerlerinde yer yer derin çatlaklar oluşurken, bazı bölümlerde ise yıkıntılar meydana geldi. Kervansarayın dış duvar kısmında bulunan tavanın bacalarının birkaçının yerinden devrildiği tespit edildi.

Malatya’ya “caso per caso” tavsiyesi İstanbul Üniversitesinden uyarı: Malatya liyakate önem vermeli!

ULU CAMİ’DE YIKINTILAR OLUŞTU

Çalışmada değerlendirilen yapılardan biri Ulu Camii... Gerçekleşen depremde Battalgazi ilçesinde hasar gören bir yapı ise 800 yıllık bir tarihe sahip olan Battalgazi Ulu Cami oldu. Selçuklu Hükümdarı Alâeddin Keykubat zamanında inşa edilen Battalgazi Ulu Cami’nin duvarlarının bir kısmında yıkıntıların oluştuğu görüldü.

Malatya’ya “caso per caso” tavsiyesi İstanbul Üniversitesinden uyarı: Malatya liyakate önem vermeli!

SADECE BİR AY ÖNCE İBADETE AÇILMIŞTI

Battalgazi ilçesinde depremde hasar gören bir diğer ibadethane ise Hacı Yusuf Cami (Yeni Cami-Teze Cami)... Çalışmada geçen ifadelere göre, bölge insanı arasında Yeni Cami olarak bilinen bu cami Osmanlı Devleti’nin son yıllarında inşa edildi. Bu cami daha önce aynı mevkide yer alan ve Hacı Yusuf Cami olarak bilinen cami, 1894 yılında meydana gelen depremde yıkılmasıyla yerine tekrardan inşa edilerek ismi değiştirildi. 2020 yılında gerçekleşen Elazığ-Malatya depreminde de hasar görmüş ve üç yıl süren restorasyonun sonucunda 2023 yılının ilk ayında tamamlanmıştı. Kahramanmaraş depreminden yalnızca bir ay önce ibadete açılan bu cami depremle birlikte tamamen yıkılmış vaziyette.

TAŞHORON KİLİSESİ DE DEPREMDEN ETKİLENDİ

Kahramanmaraş merkezli 7.7 Mw ve 7.6 Mw şiddetinde iki depremin ardından Malatya ilinde hasar gören bir diğer ibadethane ise Ermeni Taşhoron Kilisesi. Çalışmaya göre, 18. yüzyılda Ermeniler ve Süryaniler tarafından inşa edilen tarihi kilise meydana gelen büyük depremde duvarlarında büyük çatlaklar oluştu. Daha önceden de çeşitli sebeplerden dolayı hasar gören bu tarihi kilisede 2013 yılında restorasyon çalışmalarına başlanmış ve 2020 yılında da restorasyonu tamamlanmıştı. Taşhoron Kilisesi’nde oluşan hasarlar pencerelerin çevrelerinde daha fazla görülüyor.

Malatya’ya “caso per caso” tavsiyesi İstanbul Üniversitesinden uyarı: Malatya liyakate önem vermeli!

ARSLANTEPE’DE KAYMA VE YIKILMALAR MEYDANA GELDİ

Dünya Mirası Listesi’nde de bulunan Arslantepe Höyüğü Ören Yeri Müzesi de depremden hasar gören bir mekân oldu. Çalışmada geçen ifadelere göre, Arslantepe, Hititliler döneminde yerleşime açılan bu bölge Malatya ilinin yerleşim tarihi açısından oldukça önemli bir nokta. Gerçekleştirilen arkeolojik çalışmalar esnasında ören yeri içerisinde Hitit Aslan Heykelleri ve Hitit Sarayı keşfedildi. Deprem esnasında müzenin iç taraflarının kerpiç duvarlarında kayma ve yıkılmalar meydana geldi. Ayrıca ören yerinin korunması için inşa edilen çatı örtüsünde de yer yer çökmelerin meydana geldiği tespit edildi.

Malatya’ya “caso per caso” tavsiyesi İstanbul Üniversitesinden uyarı: Malatya liyakate önem vermeli!

GELENEKSEL YEŞİLYURT EVLERİ HASAR ALDI

Büyük depremden en fazla zarar gören yapılar ise Malatya ilinin önemli simgeleri arasında yer alan Geleneksel Yeşilyurt Evleri oldu. Çalışmada geçen ifadelere göre, Malatya Yeşilyurt ilçesi geleneksel konut ve doku bakımından zengin bir kültürel mirasa sahip olan önemli bir yerleşim bölgesi. Özellikle bu ilçede yer alan Gündüzbey, Yakınca ve Banazı (Konak) gibi yerlerde bu tip geleneksel meskenlere sıkça rastlanılıyor. Yeşilyurt ilçesi Çarmuzu Mahallesi’nde ve Çırmıktı’da depremlerden ağır hasar gören geleneksel Malatya evlerinin depremden sonraki durumu çalışmada yer aldı.

Malatya’ya “caso per caso” tavsiyesi İstanbul Üniversitesinden uyarı: Malatya liyakate önem vermeli!

BEŞKONAKLAR AZ HASAR ALDI AMA ÇEVRE BİNALAR YIKILDI

Battalgazi ilçesinde bulunan ve Malatya ilinin en önemli turizm değerleri arasında yer alan Beşkonaklar Müzesi’nin bulunduğu caddedeki yapılar deprem nedeniyle büyük hasar aldı. Ancak ilin en önemli kültürel varlıkları arasında gösterilen Beşkonaklar bu depremden çok az hasar alarak kurtuldu. Çalışmaya göre, Battalgazi ilçesi Saray Mahallesi'ndeki 'Beşkonaklar' olarak bilinen ve yaklaşık 120 yıl önce inşa edilen bu konaklar yan yana dizilmiş beş konaktan oluşuyor. Bu konaklar Malatyalı Turfanda Hacı Sait Efendi tarafından yaptırılmıştır. Beş Konaklar Müzesi, orijinalinde Malatya’nın geleneksel sivil mimari yapılardan birisi iken, 2015 yılında Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün aldığı bir karar ile müzeye dönüştürüldü. Meydana gelen depremlerde Beşkonaklar olarak bilinen tarihi ve kültürel yapılar herhangi bir hasar almaz iken, aynı sokaktaki bazı binalar ise yıkıldı veya hasar aldı.

Malatya’ya “caso per caso” tavsiyesi İstanbul Üniversitesinden uyarı: Malatya liyakate önem vermeli!

ŞİRE PAZARI VE BAKIRCILAR ÇARŞISI TAMAMEN YIKILDI

Malatya ilinin Battalgazi ilçesinde bulunan ve içerisinde 250’den fazla dükkânın bulunduğu Malatya Şire Pazarı ve Bakırcılar Çarşısı da depremde tamamen yıkıldı. Yaşanan deprem sonucunda Malatya esnafının büyük bir çoğunluğunun ekmek kapısı olan bu pazar yeri günümüzde boş bir meydana döndü. Bu depremde hasar gören diğer tarihi ve kültürel öneme sahip yapılar Atatürk Evi, Tarihi Hükümet Konağı ve Akçadağ Ören Cemevi... Akçadağ Ören Cemevi depremde büyük bir tahribat görmüş durumda. Cemevinin çatısı çelikten inşa edildiği için depremde yıkılmamış ancak geriye kalan bölümleri tamamen yıkılmış halde.

LEVENT VADİSİ KANYONU’NDA KAYALAR KOPTU

Ayrıca çalışmaya göre, Malatya ilinin Akçadağ ilçesinde bulunan ve Colorado’daki Büyük Kanyon’dan sonra dünyanın en büyük ikinci kanyonu olan Levent Vadisi Kanyonu jeoparkı da depremde hasar aldı ve jeopark içinde yer alan çok sayıdaki devasa kayalar yerinden koparak yuvarlandı.

ALANININ UZMANI OLAN MÜHENDİS, MİMAR VE YAPI USTALARI GÖREVLENDİRİLMELİ

Çalışma kapsamında varılan sonuçlara göre, geçmişten günümüze kalan bu miras yapılarının korunmasında yasal düzenlemelerin çıkarılması en önemli adım olacak. Çıkarılacak yasal düzenlemelerle birlikte bu yapıların kaçak defineciler ve mimariye aykırı konut yapımı gibi sorunlar engellenmeli. Tahrip edilmiş olan miras yapılarının tekrar inşa edilmesinde alanının uzmanı olan mühendis, mimar ve yapı ustaları görevlendirilmeli. İnsanlığın ortak mirası sayılan bu eserlerin tekrar inşa edilerek aslına uygun bir biçimde restorasyon çalışmalarının yapılması hayati bir önem taşıyor.

MALATYA’DA “CASO PER CASO” OLMALI

Bu tarihi ve kültürel öneme sahip olan eser ve yapıların restorasyonu yapılırken “caso per caso” yani her durum kendine özgüdür yaklaşımı ile hareket edilmeli ve yapılar aslına uygun bir biçimde teknolojik imkânlar kullanılarak sağlam bir şekilde inşa edilmeli. Örneğin Yeni Cami restorasyonu yetersiz bir şekilde gerçekleştirildiği için bu cami restorasyon çalışmaları bitirildikten yalnızca bir ay sonra tekrar yıkıldı. Bu yüzden Yeşilyurt ve Battalgazi ilçesinde depremde hasar gören tarihi ve kültürel öneme sahip olan yapıların restorasyon çalışmalarının kapsamlı bir şekilde ele alındıktan sonra alanında uzman kişiler tarafından gerçekleştirilmesi gerekiyor. Aksi durumda gerçekleştirilecek restorasyon çalışmaları bu tarihi ve kültürel yapıların aslına uygun olmayan bir biçimde inşa edilmesine ve olası bir depremde tekrar hasar almasına neden olacak.

03 Oca 2024 - 23:40 Malatya- Gündem

Mahreç  Türkan Yıldız Kaya


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Malatya Busabah Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Malatya Busabah hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Malatya Busabah editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Malatya Busabah değil haberi geçen ajanstır.